အထက္ပါေခတ္သစ္ျမန္မာမ်ားကိုယ္တုိင္ ပထမဦးဆံုးထုတ္ေ၀ေသာ သည္ဘားမင္း သတင္းစာမွာ ၾကာရွည္စြာမတည္တ့ံပဲ တစ္ႏွစ္ခန္႕ေလာက္ႏွင့္ ရပ္တန္႕သြားရာ ဦးလွေဖသည္ ဦးဘေဖႏွင့္တြဲကာ ၁၉၁၁ ခုႏွစ္တြင္ သူရိယသတင္းစာ ကို တည္ေထာင္ထုတ္ေ၀ေလသည္။ သူရိယသတင္းစာမွာ အဂၤလိပ္စာတတ္ ေခတ္မီလူသစ္မ်ား ႀကီးၾကပ္အုပ္ခ်ဳပ္လ်က္ ဆရာေတာ္ ဦးဥတၱမ၊ သခင္ကိုယ္ေတာ္မွိဳင္း၊ ဆရာႀကီးဦးပြား၊ ဦးၿပံဳးခ်ိဳ၊ ေမွာ္ဘီဆရာသိန္းႀကီး၊ ေရႊဥေဒါင္း စေသာ ပုဂၢိဳလ္ႀကီးမ်ား ပါ၀င္ေရးသားၾကေသာေၾကာင့္ သတင္းစာတစ္ေခတ္ ေျပာင္းလဲေစေသာ ေရွ႕ေဆာင္သတင္းစာႀကီးျဖစ္လာေလသည္။
၁၉၁၄ ခုႏွစ္၊ ပထမကမၻာစစ္ႀကီး ျဖစ္ပြားလာသည္တြင္ စစ္ႀကီးအေၾကာင္း ေနာက္ဆံုးသတင္းမ်ားကို ဖတ္လိုေသာ ျမန္မာပရိတ္သတ္မ်ားအတြက္ ဦးေရႊၾကဴးက စစ္ေၾကးနန္းသတင္းကို ထုတ္ေ၀ေလသည္။ ၄င္း သတင္းစာမွာ စစ္သတင္းမ်ားသာ မဟုတ္၊ တိုက္ပြဲဓာတ္ပံုမ်ားကို ဘေလာက္ျပဳလုပ္ထည့္သြင္းေဖာ္ျပသျဖင့္ ျမန္မာသတင္းစာမ်ားအနက္ ဓာတ္ပံု၊ ရုပ္ပံုပါေသာ ပထမသတင္းစာျဖစ္ေလသည္။ ၁၉၁၇ ခုႏွစ္ ေလာက္တြင္ ဦးေရႊၾကဴး စကၤာပူသို႕ေရာက္သြားသည္တြင္ ရပ္စဲသြားသည္။
၀ံသာႏုေခတ္သတင္းစာမ်ား
ထုိ႕ေနာက္ ၁၉၁၇ ခုႏွစ္၊ အိႏၵိယႏုိင္ငံေတာ္ဆုိင္ရာ ၀န္ႀကီးမြန္ေတဂူႏွင့္ အိႏၵယဘုရင္ခံခ်ဳပ္ ေလာ့ဒ္-ခ်မ္းစဖို႕ တို႕၏ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေၾကညာခ်က္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ျမန္မာတုိ႕က ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး (ဟုမၼရူး) ေတာင္းသည္တြင္ ၀ံသာႏုေခတ္ႀကီး ေပၚလာေလသည္။ ထုိအခ်ိန္ေလာက္တြင္ပင္ ပညာ့အလင္းသတင္းစာ၊ ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာ၊ ျမန္မာျပည္ေစာင့္သတင္းစာမ်ား ေပၚလာၾကသည္။ ထုိ႕ေနာက္ ၁၉၂၀ ေက်ာ္တြင္ လစ္ဘာတီ၊ ဒီးဒုတ္၊ ဗႏၶဳလ၊ ေဇယ်၊ သစၥာ၀ါဒီ၊ ေအာင္ျမန္မာ၊ ၀ံသာႏု၊ တိုင္း ခ်စ္ျမန္မာ၊ ဘားမားေအာ့ ဗဆားဘား၊ နယူးဘားမား စေသာသတင္းစာမ်ား ေပၚလာ၍ အဂၤလိပ္အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္ပံုေပၚလာ၍ အဂၤလိပ္အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ပံုစသည္မ်ားကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ေ၀ဖန္ ေရးသား၍ ၀ံသာႏု မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ဓာတ္ကို အျမင့္ဆံုးေရာက္ေအာင္ ႏိွဳးေဆာ္ေပးၾကေလသည္။ အဂၤလိပ္အစိုးရကလည္း နည္းအ မ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္၍ အယ္ဒီတာမ်ားမွာ ေထာင္တဖုတ္ဖုတ္ က်ၾကေလသည္။ ထိုသို႕ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈ ေအာက္တြင္ ရုန္းကန္ၾကရာတြင္ သတင္းစာလုပ္ငန္းမွာ သတင္းယူပံု၊ ေရးနည္းေရးပံု၊ အထားအသို၊ အယူ အဆမွစ၍ တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္ စနစ္က်၍ အဆင့္အတန္း တိုးတက္လာေလသည္။
စစ္တြင္းဂ်ပန္ေခတ္သတင္းစာ
၁၉၄၂ ခုႏွစ္ ဂ်ပန္စစ္တပ္ ျမန္မာျပည္သို႕ တိုက္ခိုက္၀င္လာ၍ စစ္တပ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး လက္ေအာက္သို႕ ေရာက္ေသာအခါ သတင္းစာ လြတ္လပ္ခြင့္မရသည့္ျပင္ စကၠဴရွားပါးမႈဒဏ္ေၾကာင့္ သူရိယသတင္းစာ ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာ ျမန္မာအစိုးရက ထုတ္ေသာ ဗမာ့ေခတ္၊ ဂ်ပန္စစ္တပ္က အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ထုတ္ေသာ ဂရိတ္တား-ေအရွသတင္းစာတုိ႕သာ ထြက္ေပၚေတာ့သည္။
စစ္ၿပီးေခတ္
၁၉၄၅ ခုႏွစ္၊ ဂ်ပန္လက္နက္ခ် အရွံဳးေပး၍ အဂၤလိပ္မ်ားျပန္လည္၀င္ေရာက္လာေသာအခါ စစ္မျဖစ္မီက သတင္းစာမ်ားျဖစ္ေသာ သူရိယ၊ ျမန္မာ့အလင္း၊ စစ္တြင္းက ျဖစ္ေသာ ဗမာ့ေခတ္၊ ေနာက္ထပ္ေပၚထြက္ လာေသာ ေခတ္သစ္၊ ျမန္မာ့တက္လမ္း၊ လမ္းညႊန္၊ လြတ္လပ္ေရး၊ ဟံသာ၀တီ၊ ဗမာ့စီးပြား၊ သံေတာ္ဆင့္၊ ျပည္သူ႕အသံ၊ ဗမာ့ေရွ႕ေဆာင္၊ မႏၱေလးသူရိယ၊ ဇြဲေန႕စဥ္၊ ၿမိဳ႕မေမာင္သတင္းစာ၊ မ်ိဳးေစာင့္၊ ေဒါင္းေတာင္၊ တိုင္းလံုး၊ သမာဓိ၊ ဖဆပလသတင္းစဥ္၊ ရန္ကုန္ေန႕စဥ္စေသာ ျမန္မာသတင္းစာသစ္မ်ားႏွင့္ ရန္ကုန္ လိုက္ဘေရတာ၊ နယူးတိုင္းေအာ့ဘားမား၊ ကြန္မင္ေတးတား၊ ဘီစီနက္မင္း၊ သည္-ဘားမင္း၊ ေမာနင္းစတား၊ ဗိြဳက္စေအာ့-ဘားမားစေသာ အဂၤလိပ္ဘာသာ သတင္းစာသစ္မ်ား ထြက္ေပၚလာၾက ေလသည္။ စစ္ၿပီးစသတင္းစာစကၠဴအခက္အခဲေၾကာင့္ တစ္ေန႕လွ်င္ ၂ မ်က္ႏွာ၊ ၄ မ်က္ႏွာစီသာ ထုတ္ႏုိင္ ၾကသည္။ ၄င္းတုိ႕အားလံုးပင္ လြတ္လပ္ေရးတုိက္ပြဲ၀င္မ်ားအျဖစ္ အထူးမွတ္သားထိုက္ေပသည္။ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးသည့္ေနာက္မူကား ၄င္းသတင္းစာမ်ားအနက္ အနည္းငယ္သာ က်န္ရွိ၍ အမ်ားမွာ ေပ်ာက္ကြယ္သြားၾကေလသည္။
ဤတြင္ကား ၁၉၄၈ ခုႏွစ္ လြတ္လပ္ေရးရသည္အထိ ျမန္မာသတင္းစာ သမုိင္းအက်ဥ္းခ်ဳပ္ျဖစ္ပါသည္။
ေဇယ်
No comments:
Post a Comment