သတင္းစာဆိုသည္မွာ တစ္ျပည္ေထာင္ တစ္ႏုိင္ငံတည္းတြင္သာ ရွိသည္မဟုတ္။ တစ္ကမၻာလံုးတြင္ ရွိသည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံသတင္းစာသမုိင္းကုိ ေလ့လာရာတြင္ ကမၻာ့သတင္းစာသမုိင္းကိုလည္း အျမြက္မွ် ျဖစ္ေစကာမူ ေလ့လာသိရွိထားရန္ လိုေပသည္။
ပထမသတင္းစာ
ေရွးႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀၀ ေလာက္ကပင္ ဥေရာပတုိက္၊ ေရာမဘုရင္တုိ႕သည္ ျပည္သူလူအမ်ားသိေစလိုေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ေန႕စဥ္ေရးသား၍ နန္းေတာ္၊ ရံုးေတာ္ စသည္တို႕တြင္ ကပ္ထားေလ့ရွိၾကသည္။ ၄င္းကို ေရာမဘာသာျဖင့္ အက္တာ-ဂ်ာနယ္လီယား(Acta Jiurnalia) ဟုေခၚသည္။ သုိ႕ေသာ္ ၄င္းမွာ နံရံကပ္ ေၾကညာခ်က္ျဖစ္သည္။ သတင္းစာမဟုတ္ေသးဟု ယူဆၾကသည္။ တရုတ္ျပည္ ပီကင္းနန္းေတာ္မွ ခရစ္ႏွစ္ ၆၀၀ ေက်ာ္ေလာက္ကစ၍ ထုတ္ေသာ ပီကင္းေဂဇက္ ေခၚ တီေခ်ာင္ သတင္းစာမွာမူကား မူလပိုးဖ်င္ေပၚတြင္ ေရး၍ စကၠဴေပၚတြင္ တဆင့္ပံုႏွိပ္ၿပီးလွ်င္ အေ၀းၿမိဳ႕ရြာမ်ားသို႕ ေ၀ငွသည့္ျပင္ နန္းတြင္းသတင္းသာမဟုတ္ပဲ အေ၀းၿမိဳ႕ရြာသတင္းမ်ား ပါရွိသျဖင့္ သတင္းစာျဖစ္သည္ဟု ယူဆၾကသည္။ ထိုသုိ႕ သတင္းစာျဖစ္ရံုသာမက ထို ၆၀၀ ႏွစ္ေလာက္မွစ၍ ၁၉၁၁ ခု တရုတ္နန္းဆက္ျပတ္သည္အထိ ႏွစ္ေပါင္း ၁၂၀၀ ခန္႕ မျပတ္မလတ္ ဆက္လက္ထုတ္ေ၀ခဲ့ေသာေၾကာင့္ ေရွးအက်ဆံုး၊ အသက္အရွည္ဆံုး သတင္းစာျဖစ္ေလသည္။
ဥေရာပတုိက္တြင္မူကား ခရစ္ႏွစ္ ၁၅၉၄ ခုႏွစ္တြင္မွ ပထမသတင္းစာစ၍ ေပၚေပါက္လာသည္။ ၄င္းမွာ ဂ်ာမနီျပည္၊ ကိုလံုးၿမိဳ႕၊ ၄င္းေနာက္ ဖရင္းဖို႕ၿမိဳ႕မွ ထုတ္ေသာ မာၾကဴရီးယားစ္- ဂဲလုိဘဲလ္ဂ်ီကပ္စ္ (Mercurious Gallobelgicus) ျဖစ္သည္။ ထုိမွစ၍ သတင္းစာထုတ္ေ၀မႈသည္ အဂၤလန္၊ ျပင္သစ္၊ အီတလီစေသာ အေနာက္ႏုိင္ငံမ်ားသို႕ ျပန္႕ႏွံ႕သြားေလသည္။ ထိုမွတဖန္ ကမၻာလံုးသုိ႕ ျပန္႕ပြားေလသည္။ ထုိကဲ့သုိ႕ သတင္းစာထုတ္ေ၀မႈသည္ တစ္ကမၻာလံုးသုိ႕ ျပန္႕ပြားသြားေသာ္လည္း ၁၈၇၀ ခုေလာက္ေရာက္မွ ယခုကဲ့သို႕ေသာ လူထုသံုးသတင္းစာအျဖစ္သို႕ ေရာက္ရွိေလသည္။ အဂၤလန္ျပည္တြင္ ၁၆၀၀ ခုေက်ာ္ေလာက္ကပင္ သတင္းစာမ်ား ထြက္ေပၚေနေသာ္လည္း ျပည္သူလူအမ်ား စာမတတ္ေသးသည္က တစ္ေၾကာင္း၊ အစိုးရက သတင္းစာမ်ားအေပၚတြင္ တံဆိပ္ေတာ္ခြန္ ႀကီးေလးစြာ ေကာက္ခံသည္က တစ္ေၾကာင္း၊ လြတ္လပ္စြာ ေရးသားထုတ္ေ၀ခြင့္ကို ရသင့္သေလာက္ မရေသးသည္က တစ္ေၾကာင္း ေၾကာင့္ သတင္းစာသည္ လူထုလက္သို႕ မေရာက္ေသးပဲ အထက္တန္းစားလူတစ္စုသာ ဖတ္ရူခြင့္ရေလသည္။ ၁၈၇၀ ျပည့္ႏွစ္ ႏုိင္ငံပညာေရးကို အစိုးရက တာ၀န္ခံသျဖင့္ စာတတ္သူမ်ား တုိးတက္ေပါမ်ားလာမွ သတင္းစာသည္ လူထုသုံး ျဖစ္လာေလသည္။
ပထမျမန္မာသတင္းစာ
အေနာက္ႏိုင္ငံသားမ်ားသည္ ေရာက္ေလရာအရပ္သို႕ မိမိတို႕ ဓေလ့ထံုးစံ အသံုးအေဆာင္မ်ားကို ယူေဆာင္လာတတ္သည္ႏွင့္ အညီ အဂၤလိပ္တုိ႕ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႕ ၀င္ေရာက္လာေသာအခါ ၄င္းတုိ႕၏ အသံုးအေဆာင္တစ္ရပ္ျဖစ္ေသာ သတင္းစာထုတ္ေ၀မႈလုပ္ငန္းကိုလည္း ယူလာၾကေလသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ထုတ္ေ၀ေသာ သတင္းမ်ားအနက္အေစာဆံုးအမွတ္အသား ေတြ႕ရေသာ သတင္းစာမွာ ၁၈၇၃ ခု ၊ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕တြင္ တနသၤာရီမဟာမင္းႀကီး ဘလန္ဒယ္ႀကီးၾကပ္ထုတ္ေ၀ေသာ အဂၤလိပ္ဘာသာ သတင္းစာတစ္ေစာင္ျဖစ္သည္။ ထုိသတင္းစာေအာင္ျမင္၍ ျမန္မာဘာသာျဖင့္ စာေစာင္တစ္ေစာင္ထုတ္ေ၀သည္။ အယ္ဒီတာမွာ ၁၈၁၆ ခုႏွစ္က ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႕ ေရာက္လာ၍ ဆရာယုဒသာန္ႏွင့္ လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဘက္ျဖစ္ေသာ အေမရိကန္သာသနာျပဳဆရာ မစၥတာေဟာက္ျဖစ္သည္။
ထို႕ေနာက္ အထက္ပါ မစၥတာဘလန္ဒယ္၏ သတင္းစာႏွင့္ၿပိဳင္တူေလာက္ျဖစ္ေသာ ေမာ္လမင္း - ကေရာ္နီကယ္ ေခၚ အဂၤလိပ္ဘာသာ သတင္းစာထြက္ေပၚလာသည္။ ထိုသတင္းစာ၏ အယ္ဒီတာမွာ မစၥတာ ေဂ်ာ့ေဟာက္ျဖစ္သည္။ အစိုးရကို ေ၀ဖန္ေရးသားမႈျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္တစ္လ ခံရသည္။ ၁၈၅၂ ခု ဘႀကီးေတာ္လက္ထက္ ဒုတိယျမန္မာ စစ္ၿပီးသည့္ေနာက္ အဂၤလိပ္တုိ႕က ျမန္မာႏိုင္ငံေအာက္ပိုင္းကို သိမ္းယူၿပီးေသာအခါ ထိုသတင္းစာသည္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕သုိ႕ ေျပာင္းေရႊ႕၍ ရန္ကုန္ - ကေရာ္နီကယ္ အမည္ျဖင့္ ဆက္လက္ထုတ္ေ၀သည္ဟု ဆိုသည္။ ထို႕ေနာက္မူကား ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္သတင္းစာ အမ်ားအျပား ေပၚေပါက္လာသည္။ ၁၈၅၆ ခုႏွစ္တြင္ မစၥတာေတာမစ္- ေဂါ့ဖရီးဆိုသူ ေရွ႕ေနတစ္ဦးက ရန္ကုန္တုိင္း သတင္းစာကို တည္ေထာင္သည္။ ၁၈၅၈ ခုႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ ကုန္သည္တစ္စုက ရန္ကုန္တုိင္း ကုိ ၿပိဳင္၍ ရန္ကုန္ ေဂဇက္သတင္းစာ ကုိ တည္ေထာင္သည္။ ၁၈၇၈ ခုႏွစ္ တြင္ ရန္ကုန္ ေဒးလီေမး ႏွင့္ ၁၈၇၉ ခုႏွစ္တြင္ မစၥတာ မင္နယူရယ္က ေဒးလီ-ရီျဖဴး သတင္းစာကို တည္ေထာင္ ေလသည္။ သုိ႕ေသာ္ ထုိသတင္းစာမ်ားသည္ ေခတၱသာခံ၍ ေပ်ာက္သြားၾကေလသည္။ ရန္ကုန္တုိင္းႏွင့္ ရန္ကုန္ေဂဇက္ တို႕မွာကား ၁၉၅၄ ခု၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕သုိ႕ ဂ်ပန္၀င္မွ ရပ္စဲသြားၾကသည္။ ရန္ကုန္ ေဂဇက္ မွာ အစိုးရအာေဘာ္ျဖစ္၍ ရန္ကုန္တုိင္းမူကား လြတ္လြတ္လပ္လပ္ေရးသည္။
ဆက္ရန္
No comments:
Post a Comment